Inhalt

Kontrola Rządu

Istotna cecha parlamentarnej formy rzadu jest odpowiedzialnosc parlamentarna. W praktyce parlament wytworzyl szeroka game instrumentów do kontroli rzadu.

Nastepujace przyklady zasluguja na specjalna wzmianke:

Zgodnie z art. 73 Konstytucji Landtag moze wyrazic wotum nieufnosci wobec premiera, w przypadku gdy istnieje podejrzenie, ze moze on za pomoca wiekszosci swoich czlonków wybrac swojego nastepce (tzw. konstruktywne wotum nieufnosci).

Landtag wraz ze swoimi komitetami moze zarzadac obecnosci kazdego czlonka rzadu, który wchodzi w sklad parlamentu, na podstawie art. 66 ust. 1 Konstytucji (prawo do wezwania). Kazdy czlonek parlamentu ma prawo zabrac glos, zadawac pytania i skladac wnioski, jak równiez uczestniczyc w obradach i glosowaniach (art. 53 ust. 2 Konstytucji).

Minister finansów ma obowiazek przedstawic sprawozdanie o dochodach i wydatkach do formalnej akceptacji przez rzad oraz dostarczyc liste funduszy i zadluzen.                   
Landtag moze równiez wplywac na rozwój polityczny poprzez proste rozwiazania (tzw. proste rezolucje przyjete przez Landtag), przykladowo zadajac od rzadu podjecia stosownych kroków w celu wniesienia projektu ustawy lub opracowania propozycji planów. Takie rezolucje nie sa jednak prawnie wiazace dla rzadu, który ma za zadanie podjac na wlasna odpowiedzialnosc decyzje, czy uwzgledni zyczenie wyrazone przez Landtag czy tez zaryzykuje ewentualny konflikt polityczny. Wnioski tego typu moga byc zlozone przez grupe badz nie mniej niz dziesieciu parlamentarzystów.

Ponadto rzad musi informowac Landtag na biezaco o szczególnych kwestiach, planach i konferencjach, w których bierze udzial. Pozwala to odpowiednim komitetom Landtagu na wyrazenie swojej opinii zanim np. sfinalizuje umowy lub porozumienia o znaczeniu politycznym. W ten sposób komitety moga skierowac pewne sprawy, którymi zajmuje sie Rada Federalna (Bundesrat), do Unii Europejskiej.

W koncu fakt, iz Landtag ma swój udzial we wnioskach rzadu kraju zwiazkowego w odniesieniu do planów zasadniczych (zgodnie z art. 91 a Konstytucji) oraz w porozumieniach (art. 91 b Konstytucji) pokazuje, ze Landtag skutecznie spelnia swój konstytucyjny obowiazek kontroli. Te pouczenia, które sa czesciowo przewidywane przez prawo, maja na celu uchronienie Landtagu przed byciem osadzanym z góry przez organ wykonawczy. Tak wiec Landtag powinien miec mozliwosc wyrazenia wlasnej opinii przy podejmowaniu decyzji przez rzad kraju zwiazkowego, zanim zostanie ona poddana negocjacji z rzadem federalnym lub innymi krajami zwiazkowymi. 

Prawo parlamentu do zadawania pytan odgrywa znaczaca role w obowiazku Landtagu, jakim jest kontrola rzadu. Rzad kraju zwiazkowego musi odpowiadac na zapytania parlamentu w trybie natychmiastowym (art. 67 ust. 1 Konstytucji). Landtag moze równiez zazadac informacji od rzadu w drodze wiekszych, mniejszych lub ustnych interpelacji w odniesieniu do kwestii, za które jest on odpowiedzialny wzgledem Landtagu.

Wieksze interpelacje w pierwszym rzedzie sa uzywane do kontroli ogólnych przepisów politycznych i w ten sposób do uporania sie z problemami o szczególnym znaczeniu politycznym. Moga one byc przedstawiane przez grupy parlamentarne lub przez co najmniej 10 czlonków parlamentu (art. 85 Regulaminu). Rzad kraju zwiazkowego odpowiada na takie interpelacje w formie pisemnej. W razie potrzeby dyskusja moze miec miejsce podczas sesji Landtagu lub podczas sesji publicznej komitetu.

Mniejsze interpelacje sluza kontroli instancji organu wykonawczego; dlatego tez odnosza sie one do indywidualnych przypadków, bezposrednich grup przypadków badz indywidualnych kroków rzadu kraju zwiazkowego lub podlegajacej mu administracji. Mniejsze interpelacje moga byc skladane przez kazdego z czlonków parlamentu na pismie (art. 90 Regulaminu).

Skladajac ustne zapytania, czlonkowie parlamentu moga zazadac od rzadu wyjasnien i komentarzy dotyczacych konkretnych kwestii podczas sesji plenarnych (otwartych). Kazdy czlonek parlamentu jest upowazniony do skladania ustnych wniosków do rzadu kraju zwiazkowego (art. 91 Regulaminu).
Publiczna debata sluzy do przedyskutowania tych kwestii politycznych, które stanowia ogólne zainteresowanie podczas sesji plenarnych Landtagu. Zostala ona wprowadzona w celu ozywienia pracy parlamentu oraz zapewnieniu dokladnego omówienia ostatnich aspektów szczególnych kwestii. Publiczna debata moze byc zainicjoowana przez grupe parlamentarna badz przez co najmniej 10 czlonków parlamentu (art. 93 Regulaminu).                                        
Najpotezniejszym intrumentem, jaki posiada Landtag, jest prawo do zwolania komisji sledczej.

Celem takiej komisji jest analiza faktów i okolicznosci przypadków, na których wyjasnienie kladzie nacisk opinia publiczna. Niezbedne przesluchania sa zwykle przeprowadzane podczas sesji publicznych. Komisja sledcza ma równiez prawo zlecic przymusowe doprowadzenie swiadka, który nie zjawil sie na przesluchaniu, w celu zlozenia zeznania. Komisja sledcza musi byc zwolana na zadanie jednej piatej czlonków parlamentu. Ta klauzula minimum procentowego gwarantuje, ze nawet grupy opozycyjne, badz kazda inna mniejszosc parlamentarna moze domagac sie zwolania komisji sledczej (art. 64 Konstytucji).

Zgodnie z Konstytucja kazdy obywatel ma prawo zwrócic sie do parlamentu z pisemnymi lub ustnymi petycjami. To prawo gwaranruje wszystkim obywatelom, ze Landtag nie tylko zaakceptuje ich petycje, ale równiez sprawdzi fakty i dostarczy pisemna informacje na temat formy postepowania. Bardziej szczególowe prawa, jak to czy kwestia zostala rozstrzygnieta niezaleznie czy tez zgodnie z istotna troska, nie istnieje (art., 14 Konstytucji).

Zgodnie z artykulem 10 Ustawy Zasadniczej, komisja, która sklada sie z trzech czlonków parlamentu, niezaleznych w sprawowaniu oficjalnych funkcji i nie zwiazanych zadnymi dyrektywami, jest odpowiedzialna za chronienie konstytucyjnych praw do tajnosci listów, maili i rozmów telefonicznych. Komisja ta jest zglaszana przez ministra spraw wewnetrznych z uwagi na dzialania, które wedlug niego moga ograniczac poufnosc korespondencji i rozmów. Decyduje ona wtedy (zwykle jeszcze przed wdrozeniem tych dzialan) czy sa one dozwolone i konieczne. Komisja jest równiez informowana o tym, czy zainteresowani zostali zawiadomieni o srodkach restrykcyjnych po ich zawieszeniu. Jesli komisja uzna taka informacje za istotna, minister spraw wewnetrznych musi sie upenic, ze nastapi to bezzwlocznie. Landtag posluguje sie prawem do sprawdzania dzialalnosci Biura Ochrony Konstytucji ustanawiajac na poczatku okresu legislacyjnego Parlamentarna Komisje Kontroli, skladajaca sie  z pieciu czlonków parlamentu. Komisja ta jest pouczana zbiorowo o ogólnych zadaniach chronienia Konstytucji oraz o dzialalnosci szczególnej wagi przez ministra spraw wewnetrznych przynajmniej cztery razy do roku. Jej prawa i obowiazki sa przewidziane w Konstytucji Kraju Zwiazkowego Turyngii (Prawo Ochrony Konstytucji).